Të drejtat e të miturit viktimë dhe/ose dëshmitar në procesin penal

• Pages: 28-38

28

Vol. 8 No.2

September, 2022

Balkan Journal of Interdisciplinary Research

IIPCCL Publishing, Graz-Austria

ISSN 2410-759X

Acces online at www.iipccl.org

Të drejtat e të miturit viktimë dhe/ose dëshmitar në procesin penal

Olgert Rumnici

Prokuror, Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë Krujë

Abstrakt

Në këtë punim do të përpiqemi të trajtojmë në mënyrë të përmbledhur të drejtat e viktimës

në procesin penal ose dëshmitar. Termi “viktimë” në procesin penal u prezantua për herë

të parë në legjislacionin procedural penal me ndryshimet ligjore të ligjit nr. 35/2017 dhe me

miratimin e Kodit të Drejtësisë Penale për të Mitur (ligji nr. 37/2017). Ky term zëvendësoi

termin i dëmtuar nga vepra penale që njihte K.Pr.Penale për subjektin, i cili pësonte dëm

nga vepra penale. Ndryshimi i terminologjisë, që imponohej nga përafrimi i legjislacionit të

vendit tonë me normat komunitare dhe ato ndërkombetare, u shoqërua me një konceptim

të ri të pozitës së viktimës1 në procesin penal (Direktiva 2012/29/be e Parlamentit Evropian

dhe të Këshillit e datës 25 tetor 2012, Mbi vendosjen e standardeve minimum për të drejtat,

mbështetjen dhe mbrojtjen e viktimave të krimit, e cila ka zëvendësuar Vendimin Kornizë të

Këshillit 2001/220/JHA). Ky konceptim i ri i pozitës së viktimës në procesin penal bazohet në

njohjen dhe garantimin e një sërë të drejtash, një pjesë e të cilave njihej dhe më parë, por për

shkak të mungesës së mekanizmave efektivë për ushtrimin e tyre, kishin mbetur në kuadrin

deklarativ. Pikërisht, evidentimi i këtyre të drejtave, disa prej të cilave kanë natyrë procedurale,

do të jetë objekti i këtij punimi dhe përpjekja për të ofruar një qasje krahasuese ndërmjet Kodit

të Drejtësisë Penale për të Mitur (në vijim KDPM) dhe Kodit të Procedurës Penale (në vijim

K.Pr.P) lidhur me to.

Fjale Kyçe: Të drejtat e të miturit, viktimë, dëshmitar, proces penal, Shqipëri.

1. Hyrje

Nga një krahasim i dispozitave aktuale dhe atyre përpara ndryshimeve ligjore, lidhur

me të drejtat me natyrë procedurale, si njoftimi i vendimmarrjeve, njoftimi i seancës

gjyqësore, e drejta për të kërkuar procedimin e fajtorit, shpërblimin e dëmit, për të

kërkuar marrjen e provave etj., rezulton se një pjesë e konsiderueshme e tyre kanë

qenë të parashikuara edhe përpara ndryshimeve ligjore të vitit 2017. Në vlerësimin

tim, dallimi thelbësor ka qendruar në faktin që organet proceduese, konkretisht

prokuroria në fazën e hetimeve paraprake dhe gjykata në fazën e gjykimit, përpara

ndryshimeve ligjore, kanë ndjekur një praktikë të gabuar lidhur me pozitën e të

dëmtuarit nga vepra penale. Ky argument merr për bazë kryesisht dhe kuzohet

brenda kornizës së aspekteve procedurale të procesit penal, pasi me ndryshimet

ligjore të vitit 2017 janë njohur edhe të drejta të tjera me rëndësi që kanë në thelb

natyrë sociale dhe ekonomike. Megjithëse, çështja e krahasimit midis dy periudhave

para dhe pas ndryshimeve ligjore të vitit 2017, mund të ketë ende vend për diskutim,

trajtimi ynë fokusohet në një kategori specike të viktimave të veprave penale, e

konkretisht të miturit si viktimë në procesin penal dhe/ose si dëshmitarë.

1 Sipas direktivës 2012/29/BE, me termin viktimë kuptohet një person zik që ka pësuar dëm, duke përfshirë

dëmtim zik, mendor ose emocional ose humbje ekonomike e cila është shkaktuar drejtpërdrejt nga një vepër

penale