Fillimet e mësimit në gjuhën amtare dhe hapja e shkollës së parë shqipe në trevën e Elbasanit

AuthorElvin Elezi
PositionGjimnazi 'Sami Frashëri'
Pages167-173
167
ςολ. 2 Νο. 2
Σεπτεµβερ, 2016
Βαλκαν ϑουρναλ οφ Ιντερδισχιπλιναρψ Ρεσεαρχη
ΙΙΠΧΧΛ Πυβλισηινγ, Τιρανα−Αλβανια
ΙΣΣΝ 2410−759Ξ
Αχχεσ ονλινε ατ ωωω.ιιπχχλ.οργ
Φιλλιµετ ε µσιµιτ ν γϕυην αµταρε δηε ηαπϕα ε σηκολλσ σ παρ σηθιπε ν
τρεϖν ε Ελβασανιτ
Ελϖιν Ελεζι
Γϕιµναζι Σαµι Φρασηρι
Αβστρακτ
Τρεϖα ε Ελβασανιτ γζον νϕ τραδιτ τ ηερσηµε ν λµιν ε αρσιµιτ δηε κυλτυρσ σον κοµβταρε.
Ν κτ πυνιµ δο τ τραϕτοηετ ∃ λλιµι ι µσιµιτ ν γϕυην αµταρε δηε ηαπϕα ε σηκολλσ σ παρ
σηθιπε ν τρεϖν ε Ελβασανιτ. Πυνιµι υ ϕεπ πργϕιγϕε νϕ σρ πψετϕεση, κυ νδρ µ κρψεσορετ
ϕαν: Χιλτ φακτορ µυνδσυαν ∃ λλιµιν ε µσιµιτ ν γϕυην σηθιπε ν τρεϖν ε Ελβασανιτ?
Χιλατ ϕαν σηκριµετ µ τ ϖϕετρα ν γϕυην σηθιπε τ γϕετυρα ν κτ τρεϖ? Χιλατ ϕαν ∃ γυρατ ε
σηθυαρα θ δηαν νϕ νδιηµ τ µυαρ ν σηκριµιν δηε λεξιµιν ε γϕυησ αµταρε? Σι υ πρηαπ
σηκριµι ι γϕυησ σηθιπε νγα ∃ γυρατ ε σηθυαρα δηε νϕοησιτ ε µιρ τ σαϕ ν ραδητ ε γϕρα τ
ποπυλλσισ σ κσαϕ τρεϖε? Ν φαρ ρρετηαναση ηιστορικε υ ηαπ σηκολλα ε παρ σηθιπε ν τρεϖν
ε Ελβασανιτ δηε κυ θνδρον ρνδσια ε σαϕ?
Φϕαλ κψε: Μσιµ, γϕυη αµταρε, σηκολλ, σηθιπ, Ελβασαν.
Ηψρϕε
Σηθιπρια δερι ν Σηπαλλϕεν ε Παϖαρσισ νδοδηεϕ πρ νϕ περιυδη πρεϕ πεσ σηεκυϕση
νν Περανδοριν Οσµανε, ε χιλα ε λυ% οντε ζηϖιλλιµιν ε αρσιµιτ δηε τ κυλτυρσ σον
κοµβταρε.
Γϕυηα σηθιπε ν τρεϖν ε Ελβασανιτ σητ σηκρυαρ σηεκυϕ πρπαρα σε τ ηαπεϕ σηκολλα ε
παρ σηθιπε ν θψτετιν ε Ελβασανιτ. Φιλλιµισητ ιδεντι∃ κοηεν φακτορτ κρψεσορ τ χιλτ
καν κρ& υαρ πρεµισατ ε σηκριµιτ τ γϕυησ σηθιπε ν τρεϖν ε Ελβασανιτ.
Μ τεϕ ϖαζηδοηετ µε σηκριµετ µ τ ϖϕετρα τ γϕετυρα νγα ∃ γυρατ ε σηθυαρα θ καν
δην νϕ κοντριβυτ τ µυαρ ν ρυαϕτϕεν ε σηκριµιν ε γϕυησ σηθιπε δηε ν πρηαπϕεν
ε σαϕ γραδυαλισητ ν µασατ πουπυλλορε δερι ν ηαπϕεν ε σηκολλσ σ παρ σηθιπε ν
Ελβασαν.
Παρα δατσ σ 28 νντοριτ 1912 Σηθιπρια νδοδηεϕ νν συνδιµιν ποτηυαϕσε πεσ
σηεκυλλορ τ Περανδορισ Οσµανε. Συνδιµ ι χιλι ε λυ% οντε ν µνψρν µ τ ασηπρ
τ µυνδσηµε µσιµιν ν γϕυην σηθιπε, πρηαπϕεν δηε ζηϖιλλιµιν ε αρσιµιτ δηε
κυλτυρσ κοµβταρε, τ πακτν δερι ν κορρικ τ ϖιτιτ 1908, µε µιρατιµιν ε Κυσητετυτσ
τυρκε (Ηψρϕετι). Ε µεγϕιτηατ σηθιπταρτ ν ερεκυν ε φυνδιτ τ σηεκυλλιτ ΞΙΞ µσονιν
ν φσηεητσι τ αυτοριτετεϖε οσµανε (∩αυσηι, 1959, 65).
Θ νγα κοηα ε συνδιµιτ οσµαν νδρ µοσηατ ε ρεϕα τ ποπυλλσισ σηθιπταρε κνδοηεϕ
εδηε νϕ κνγ µε δοµετηνιε τ ϖεαντ ν ασπεκτιν ε αρσιµιτ δηε τ κυλτυρσ, κραηασ
ασαϕ πατριοτικε, ε χιλα πρµβαντε εδηε κτο ϖαργϕε:
Ελβασαν θψτετ ι βυκυρ ν κρτηιζ τ Σηθιπρισ
Β∀ τ ε τυεϕα πορσι υτυρ ρροκιν λιβρατ ε διτυρισ.
Κνγ ε χιλα εϖοκοηετ πρµεσ κυϕτιµεϖε τ µσυεσιτ τ µεριτυαρ Αηµετ Γασηι ι χιλι κα
θν δϕαλ ι ρι γϕατ δεκαδαϖε τ φυνδιτ τ περιυδησ σ συνδιµιτ οσµαν (Γασηι, 1967,
35).
Θψτετι ι Ελβασανιτ ν λµιν ε αρσιµιτ δηε κυλτυρσ κοµβταρε σηθιπταρε µβαρτ νϕ

To continue reading

Request your trial