Legjitimimi i fëmijës së lindur pas vdekjes së prindit të shkaktuar nga fakti i paligjshëm i të tretit, për të kërkuar shpërblimin e dëmit

• Pages: 13-20

13

Balkan Journal of Interdisciplinary Research

IIPCCL Publishing, Graz-Austria

ISSN 2410-759X

Acces online at www.iipccl.org

Vol. 6 No.3

January, 2021

Legjitimimi i fëmij ës së lindur pas vdekjes së prindit të shkaktuar nga fakti i

paligjshëm i të tretit, për të kërkuar shpërblimin e dëmit

Alban Alimema

Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë; Kola & Associates Law Firm

Abstrakt

Që prej kohës kur Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë unif‌i kuan praktikën gjyqësore

lidhur me rrethin e personave që legjitimohen të kërkojnë shpërblimin e dëmit pasuror dhe

jo pasuror kur është shkaktuar vdekja nga fakti i paligjshëm i të tretit dhe f‌i gurat e dëmit

pasuror që do të përf‌i tojnë këta persona si dhe kriteret e përcaktimit të tij , doktrina juridike

dhe praktika gjyqësore lidhur me këto çështje (që deri atëherë kishte qëndrime të ndryshme)

ka qenë koherente. Madje në disa raste, siç është fusha e sigurimit të detyrueshëm të mjeteve

motorike është ndërhyrë në legjislacion. Në rastet e tjera, si bazë për zgjidhjen e këtyre

çështjeve vazhdon të jenë parashikimet e Kodit Civil dhe përfundimet unif‌i kues të Kolegjeve

të Bashkuara të Gjyktës së Lartë. Megjithatë, në praktikën gjyqësore janë hasur disa çështje

të cilat nuk gjejnë rregullim të qartë ligjor në Kodin Civil dhe as në vendimin unif‌i kues, siç

rasti i legjitimit të fëmij ës së lindur pas vdekjes së prindit të shkaktuar nga fakti i paligjshëm

i të tretit, për të kërkuar shpërblimin e dëmit. Qëllimi i këtij punimi është pikërisht analiza e

kuadrit ligjor ekzistues dhe praktikës gjyqësore lidhur me këtë çështje, duke e parë atë në një

vështrim krahasues me legjislacionet dhe praktikën gjyqësore të vendve të tjera.

Fjalët kyçe: dëmi jashtëkontraktor, legjitimimi, shpërblimi i dëmit, fëmij a, prindi.

Hyrje

Përgjegjësia civile që rrjedh nga shkaktimi i dëmit nga fakti i paligjshëm i një personi

të tretë, rregullohet në mënyrë të përgjithshme nga Kodi Civil (1994) në nenet 608-

647/a të tij . Në këto dispozita parashikohen kushtet për ekzistencën e përgjegjësisë

(dëmi, fakti i paligjshëm, faji dhe lidhja shkakësore), f‌i gurat e dëmit (pasuror dhe

jopasuror) dhe kriteret për shpërblimin e dëmit të shkaktuar.

Megjithatë, ishte vendimi unif‌i kues Nr.12/2007 i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës

së Lartë1 ai që vendosi bazat dhe sqaroi më qartë disa çështje që lidheshin me rrethin e

personave që përf‌i tojnë shpërblim për dëmin pasuror jopasuror kur është shkaktuar

vdekja nga fakti i paligjshëm i një të treti, me çfarë do konsiderohet dëm jopasuror

dhe kush janë kriteret e përcaktimit të tij në këto raste.

Në parantezë duhet thënë se deri atëherë dëmi jopasuror identif‌i kohej vetëm me

dëmin moral. Në fakt edhe në vendet e tjera ka qenë e njëjta situatë. Vetëm gjatë

dekadave të fundit të shekullit të XX, f‌i llimisht doktrina dhe më vonë edhe praktika

gjyqësore, kanë evidentuar dy f‌i gura e tjera të dëmit jopasuror. Fillimisht, f‌i toi

kuptim të ri dëmi ndaj shëndetit ose dëmi biologjik (nëpërmjet vendimit të vitit

1986 të Gjykatës Kushtetuese Italiane2), dhe vite më vonë, në Itali, u pranua dëmi

1 Vendimi nr.184, datë 14.07.1986 i Gjykatës Kushtetuese Italiane

2 Vendimi n° 2788, datë 31.01.2019 i Seksionit të Tretë Civil të Gjykatës së Kasacionit