Roli historik dhe procedurat juridike të hipotekës

• Pages: 43-50

43

Balkan Journal of Interdisciplinary Research

IIPCCL Publishing, Graz-Austria

ISSN 2410-759X

Acces online at www.iipccl.org

Vol. 7 No.1

May, 2021

Roli historik dhe procedurat juridike të hipotekës

PhD (C.) Ahmet Aliu

University of Tirana

PhD (C.) Bekim Rexhepi

University for Peace Est. by United Nations

Abstrakt

Hipoteka është e drejtë pengu në sendet e paluajtshme, tek të cilat lënia peng bëhet me

regjistrimin e të drejtës së kreditorit në librat publik (librat e tokave apo intabulacionit - librat

të cilët i mban gjykata për këtë qëllim) ndërsa paluajtshmëria e ngarkuar me hipotekë edhe

pas lënies së paluajtshmërisë peng mbetet në posedimin e debitorit. E drejta e pengut mbi

sendet e paluajtshme (hipoteka) tohet me regjistrim në librat publik dhe kjo mjaon për t’u

siguruar kërkesa e kreditorit.

Në çdo sistem juridik ku njihet e drejta e pronësisë titullarët e të drejtave kanë dy lloje të

drejtash: të drejtën mbi sendin e vet (pronësia) dhe të drejtat mbi sendin e huaj (hipoteka,

servitutet, barra sendore dhe e drejta e ndërtimit). Prandaj hipoteka është e drejtë sendore mbi

sendin e huaj, për të cilën vlejnë dispozitat apo rregullat që janë të përbashkëta për të gjitha të

drejtat sendore mbi sendin e huaj.

Aty ku ekziston ekonomia e lirë e tregut, një vend shumë të rëndësishëm ka edhe hipoteka e

cila mundëson sigurimin e kërkesave të kreditorëve. Hipoteka si institut juridik, mundëson

një zhvillim normal të ekonomisë, duke kruar kushte për investime të sigurta. Të gjithë

kreditorët e siguruar me hipotekë ndihen më të sigurt, sepse u krohet baza për përmbushjen

e kërkesave të veta nga debitorët e tyre.

Fjalët kyçe: Hipoteka, pengu, sendet e luajtshme, sendet e paluajtshme, e drejta e pronësisë, ligji.

Hyrje

Në të drejtën sendore, përveç të drejtës së pengut mbi sendet e luajtshme dhe mbi të

drejtat, ekziston edhe e drejta e pengut në sendet e paluajtshme, që njihet me emërtimin

hipotekat1. Një përkuzim lidhur me hipotekën, e bën edhe Ligji për Pronësinë dhe

të Drejtat tjera Sendore i Kosovës2ku në nenin 172, parasheh se “Hipoteka do të

thotë krimi i interesit në pasurinë e paluajtshme me anë të marrëveshjes apo ligjit,

që kreditorit të hipotekës (pengmbajtësit) i jep të drejtën të iniciojë procedurën për

heqjen e të drejtës mbi pronën e vënë në hipotekë për pasurinë e tillë të paluajtshme,

me qëllim të përmbushjes së një detyrimi që është siguruar me hipotekë dhe që duhet

të paguhet”3.

Pra, me këtë mund të konkludojmë se e drejta e hipotekës e lidhë fatin e saj me krimin

e të drejtës së pengut mbi paluajtshmërinë e caktuar, nga kreditori në pasurinë e

debitorit si rezultat i sigurimit të vlerës së caktuar, p.sh. , PCB - një nga bankat në

1 Shih: Prof.Dr.Abdulla Aliu, E Drejta Sendore (Pronësia), Prishtinë 2009, fq. 219.

2 (Ligji Nr.03 / L - 154, GZ Nr.57, i datës 04.08.2009 (këtu e tutje:LPDTS).

3 Shih Ligji Nr.03 / L - 154 , Për pronësinë dhe të drejtat tjera sendore i Republikës së Kosovës , GZ

Nr.57 i dates 04.08.2009 , dhe i cili ka hyrë në fuqi më 19.08.2009 ( këtu e tutje LPDTS ) , neni 172