Transferimi i Çmimit

• Pages: 65-85

65

Balkan Journal of Interdisciplinary Research

IIPCCL Publishing, Graz-Austria

ISSN 2410-759X

Acces online at www.iipccl.org

Vol. 8 No.2

September, 2022

Transferimi i Çmimit

Ylldeze Sokoli

Fakulteti Ekonomik, Departamenti i Financës;

Universiteti “Ismail Qemali” Vlorë

Abstrakt

Transferimi i çmimit është mekanizmi i çmimeve të një transaksioni që ndodh midis

sipërmarrjeve të lidhura. Në realitet, ky koncept është më i rëndësishem për organizatat të

cilat janë të mëdha dhe që veprojnë me anë të njësive të shumta. Duke qenë në përmasa të

mëdha, vëllimi dhe operacione, menaxhimi i organizatës është gjithmonë i interesuar të dijë

qendrat e kostos dhe qendrat e fitimit të organizatës për menaxhimin e tyre efektiv.

Nepermjet ketij punimi mund te themi se është një përpjekje e bërë në tregun shqiptar në një

fushë ku mungojnë ose janë shumë të pakta të gjitha studimet e këtij lloji dhe me këto specika.

Punimi bëhet për të parë problematikat që biznesi ka hasur në transferimin e çmimeve në

Shqipëri, mosmarrëveshjet eventuale të ndodhura midis tyre dhe adminstratës tatimore në

lidhje me përcaktimin e çmimit të tregut ose asaj që njihet si ALP, Arms’Length Price.

Qellimi i ketij punimi është hedhja dritë mbi çështjet e transferimit të çmimeve dhe

problematikes që bizneset hasin në Shqipëri. Është marre një kampion relativisht i madh i

bizneseve ndërkombëtare të cilat kanë minimalisht edhe një vend tjeter të huaj në të cilin kanë

operacione dhe kërkimi është bërë për degën në Shqipëri dhe jo për gjithë grupin. Qëllim

gjithashtu ka qenë hedhja dritë mbi një fushë e cila nuk është shumë e kërkuar në Shqipëri

dhe ne rajon, si një bazë për studime të tjera më të hollësishme. Nëpërmjet tij mund të bëhet

një analize krahasuese midis problematikave që janë në kuadrin dhe aplikimin Shqipëtar me

vëndet e rajonit dhe më pas kjo me gjithë vëndet e zhvilluara.

Ky punim mund të ndihmojë bizneset kombëtare që kanë aktualisht një pjesë të biznesit në

vende të huaja, bizneset ndërkombëtare që janë aktualisht duke bërë biznes në Shqipëri, në

formën e një guide mbi rregullat dhe kuadrin rregullator.

Studimi gjithashtu mund të përdoret nga organe qeveritare ligjzbatuese dhe përgjegjëse për

transferimin e çmimeve për të ndihmuar në sheshimin e mosmarrëveshjeve që lidhen me këtë

industri, me transferimin e çmimeve dhe me diferencat që mund të lindin nga rregullorja e

brendshme që kompanitë ndjekin krahasuar me kuadrin rregullator aktual në Shqipëri

Metodologjia e përdorur në punim është e lidhur së pari: me studimin e literaturës së huaj

mbi trajtimin teorik e praktik nderkombetare lidhur me transferimin e cmimit, dhe zbatimi

ne Shqiperi, së dyti: informacionet dhe gjetjet teorike, janë përdorur në punim si bazë, me një

përqasje kërkimore dhe një kombinim i analizës përshkruese, kërkimi bëhet duke u bazuar në

analizën e të dhënave të marra nga intervistat dhe pyetsori. Gjithashtu janë marrë të dhëna nga

praktikat më të mira dhe aktuale në vende të zhvilluara duke bërë një krahasim me Shqipërinë

dhe aplikimin e rregullave ose udhëzimeve të OECD.

Fjalë kyçe: Tatime, Transferimi i Çmimit, Parimi i Tregut, Metodat e Vendosjes së Transferimit

të Çmimit, Shqipëri.

Hyrje

Transferimi i Çmimit është termi që përdoret për të referuar një çmim të aplikuar

për një ‘transaksion tregtar’ midis një dege të një kompanie me një degë tjetër të së

66

Vol. 8 No.2

September, 2022

Balkan Journal of Interdisciplinary Research

IIPCCL Publishing, Graz-Austria

ISSN 2410-759X

Acces online at www.iipccl.org

njëjtës kompani. Transaksioni mund të jetë shitja ose blerja e mallrave ose sigurimi

i shërbimeve që lidhen me çështje nanciare, të teknologjise ose ndonjë transaksion

tjetër ku përfshihet interesi tregtar i të dy palëve. Ky çmim në thelb ndihmon edhe

në menaxhimin e: - Kthimit të kapitalit të investuar për njësi ose degë. - Qendrave

të kostove dhe qendrave të timit të grupit. - Ekasitetit të një njësie të veçantë. -

Përcaktimit të strategjisë për një njësi te vecantë.

Prandaj, pritet që çmimi i aplikuar për një transaksion të tillë të brendshem të jetë

çmimi mbizotërues i tregut i një transaksioni të ngjashëm në gjendje të ngjashme

te tregut. Çdo devijim nga norma e tregut, mbiçmimi ose nën çmimi i vlerës, do të

kishte një efekt përfundimtar në rezultatin ekonomik të njësisë përkatëse. Kështu,

koncepti i Transferimi i Çmimeve lidhet më shumë me ekonominë e biznesit dhe

është një shqetësim i menaxhmentit.

Transferimi i çmimit është mekanizmi i çmimeve të një transaksioni që ndodh

midis sipërmarrjeve të lidhura. Në realitet, ky koncept është më i rëndësishëm për

organizatat të cilat janë të mëdha dhe që veprojnë me anë të njësive të shumta. Duke

qenë në përmasa të mëdha, vëllimi dhe operacione, menaxhimi i organizatës është

gjithmonë i interesuar të dijë qendrat e kostos dhe qendrat e timit të organizatës për

menaxhimin e tyre efektiv.

Në periudhën e hershme të shekullit të 19-të, revolucioni industrial çoi në rritjen

e koorporatave shumëkombëshe. Era e transformimit ekonomik shoqëruar me

revolucionin industrial ushqyen rritjen e MNC-ve. Niveli absolut dhe vëllimi i

tregtisë brenda kompanive është rritur ndjeshëm. Së bashku me përpjekjet në rritje të

madhësisë dhe vëllimin e transaksioneve, MNC-të janë përqëndruar edhe në rritjen

e përtimit të tyre, për të kompensuar mbajtjen e rrezikut. Menaxhimi i këtyre llon

me koston dhe kontabilitetin e brendshëm.

Kjo ka rezultuar në një ndryshim të rëndësishëm në rentabilitetin e njësive të

ndryshme në kuadër të njësive ekonomike të grupit. Rrjedhjet e të ardhurave që vijnë

për shkak të ndryshimit të tillë në rentabilitetin u vunë re nga autoritetet tatimore

amerikane dhe autoritetet tatimore evropiane. Para viteve 1960, aktivitetet e MNC-ve

ishin kuzuar brenda vendeve të vecanta. Prandaj, kjo çështje nuk ka marrë vëmendje

të njëkohshme të autoriteteve tatimore në të gjithë botën. Pas 1960, kur vënde të

ndryshme lluan liberalizimin e ekonomisë së tyre, koorporatat multinacionale

morën një mundësi për të depërtuar në pjesë të ndryshme të botës. Duke përtuar

nga kjo situatë, MNC-të shfrytëzuan mundësitë strategjike të punës, kapitalit dhe

tregut me përhapjen e njësive të tyre në vende të ndryshme.

Për shkak të diferencës në normat tatimore dhe dispozitave ligjore, politika për

manipulimin e çmimeve në transaksionet brenda grupit vazhdoi të ndiqet. Çmimet

janë të ksuara në një mënyrë të tillë që entitetet brenda juridiksionit me shkallë më

të lartë tatimore do të raportojnë tim më të ulët dhe subjektet brenda juridiksionit

ose shtetit që ka norma të ulëta tatimore do të raportojnë tim të lartë.

Me rritjen e MNC-ve, trendi i rrjedhjeve të ardhurave, siç vërehej në vendet e

zhvilluara në periudhën e hershme, u bë shkak për shqetësim të administratorëve

të ndryshëm si dhe të autoriteteve të tjera tatimore. Edhe sot, ky manipulim i

çmimeve është aktualisht duke ndodhur në një shkallë shumë të madhe. Dispozitat

ligjore ndryshojnë nga vendi në vend, megjithatë MNC-të janë duke u përpjekur të

inkuadrojnë politikat e tyre të çmimeve për të marrë avantazhet e diferencave të tilla.